kenmerken van cultuurverschillen
Kenmerken van cultuurverschillen
Geert Hofstede heeft naar aanleiding van een onderzoek van IBM in 50 verschillende landen 5 dimensies ontwikkeld die de verschillen tussen culturen duidelijk maken. Daarbij zijn gestandaardiseerde vragenformulieren gebruikt maar bij de uitkomst kwamen er grote verschillen tussen de nationale culturen naar voren. Dit is de basis voor het boek over cultuurverschillen.
Hij heeft twee boeken geschreven: x93Allemaal andersdenkenden x96 omgaan met cultuurverschillenx94 en het boek x93Werken met cultuurverschillenx94. Deze boeken zijn de bronnen van deze presentatie. (zie ook: www.geert-hofstede.com )
Cultuur is aangeleerd en niet aangeboren. Cultuur wordt overgedragen via onze sociale omgeving en niet via onze genen. Mensen worden dus mentaal geprogrammeerd en handelen dus wat hen onbewust is aangeleerd. Cultuur is datgene wat de ene groep van de andere onderscheidt. Belangrijk is dat de ene cultuur niet beter is dan een andere cultuur. Ze zijn anders maar niet beter of slechter, meer of minder.
Wat ik ga doen is een vorm van ontwikkelingssamenwerking. Wij als werkers hier zijn daarom alleen nuttig voor zover wij in staat zijn onze kennis over te brengen in de lokale context, en voor zover de aangeboden hulp aansluit bij de in de ontvangende landen gevoelde behoeften en gestelde prioriteiten. Dit vereist intercultureel begrip, communicatie en trainingsvaardigheden. Dit doen we door bezig te zijn met bewustwording, kennis en vaardigheden over de cultuurverschillen tussen met name Suriname en Nederland.
Daarnaast is het zaak voor de medewerkers dat ze realistische verwachtingen hebben wat hen te doen staat qua werkzaamheden en wonen. En over voldoende zelfredzaamheid beschikken om in een ander land je draai te vinden. Want het betekent dat je een paar maanden zonder familie en bestaand netwerk zaken moet regelen en om jezelf moet vermaken. Gehandicapt zijn heeft een andere lading en betekenis in Suriname dan in Nederland. Hier zijn veel medische voorzieningen zoals logopedie, fysiotherapie, gezondheidszorg. In Suriname is het meer een maatschappelijk, medisch en armoede probleem. Want gehandicapten hebben in ontwikkelingslanden geen of slechte toegang tot scholen, maatschappelijk werk, krediet, uitkering, medische voorzieningen, geen werk en dus geen inkomen.
Daarnaast is er schaamte, stigma en het niet kunnen trouwen en kinderen krijgen. Voor het personeel geldt dat de motivatie en salaris belangrijk is. Veel mensen hebben twee of drie banen om rond te komen. Zeker nu de prijzen 100 % gestegen zijn Daarnaast missen ze de juiste vaardigheden. Wanneer ze in dienst zijn bij de overheid, kunnen ze van de ene op de andere week overgeplaatst worden. Heb je net iemand opgeleid en de volgende week kan die dus ineens ergens anders te werk worden gesteld.
Werken met cultuurverschillen begint dus met bewustwording: herkennen dat je door de omgeving waarin je bent opgegroeid een bepaalde mentale software bij je draagt en dat anderen die in een andere omgeving zijn grootgebracht een ander mentaal programma hebben. Zonder deze bewustwording kan je de wereld met een gevoel van superioriteit, doof en blind voor alle signalen van relativiteit van je eigen mentale programma. Met bewustwording kan je met een dosis humor en sympathie kijken waardoor jij je kunt inleven in de motieven van mensen die volkomen anders zijn dan jezelf.
De volgende stap is kennis. Als we om moeten gaan met bepaalde culturen, zullen we daar iets over te weten moeten komen. We moeten iets weten over hun symbolen, helden en rituelen en begrip krijgen over hun waarden en waar die verschillen met die van de onze. Daar kom ik later op terug.
De laatste stap zijn vaardigheden. Deze berusten op bewustwording en kennis plus ervaring en dit in de praktijk gaan brengen om hier effectief met Surinamers te kunnen communiceren.
Het is al even genoemd. De culturele verschillen manifesteren zich op verschillende manieren. Termen die hier te gebruiken zijn symbolen, helden, rituelen en waarden.
Symbolen zijn woorden, gebaren, afbeeldingen of voorwerpen met een betekenis die alleen begrepen worden door de leden van de cultuur. Zo ook kleding, haardracht, coca cola, vlaggen en statussymbolen.
Helden zijn personen, dood of levend, echt of fictief met eigenschappen die in een cultuur hoog in aanzien staan en die daarom fungeren als gedragmodellen.
Rituelen zijn collectieve activiteiten die technisch gesproken overbodig zijn om het gewenste doel te bereiken, maar die binnen een cultuur als sociaal essentieel worden beschouwd. Zoals begroetingen, ceremonixebn
Deze drie termen zijn zichtbaar voor buitenstaanders en worden samengevat onder de noemer praktijken. De culturele betekenis is onzichtbaar en hangt ervan af hoe deze praktijken door de leden van een gemeenschap worden gexefnterpreteerd.
De kern van een cultuur wordt gevormd door waarden. Een waarde is een collectieve neiging om een bepaalde gang van zaken te verkiezen boven andere. Waarden zijn gevoelens met een plus en een min pool. Slecht x96 goed, lelijk x96 mooi, abnormaal x96 normaal etc. Waarden, normen en regels horen tot de eerste dingen die kinderen leren x96 niet bewust maar impliciet. Juist omdat veel waarden zo vroeg in het leven zijn verworven, blijven ze onbewust en daardoor ook onbespreekbaar. Voor buitenstaander zijn ze niet direct zichtbaar. Zij kunnen alleen worden afgeleid uit de manier waarop mensen onder allerlei omstandigheden handelen.
Deze bespreking gaat over cultuur in het algemeen in de zin als regels en van een sociaal spel. Elke samenleving stelt een spel voor met verschillende regels. Zeker met de komst van immigranten of het werken in een ander land komen deze verschillende regels duidelijk tot uiting. Deze regels betreffen 5 basisvraagstukken van sociaal leven. Voor ieder mens geeft de opvoeding of socialisatie het antwoord op deze vragen.
1. Het eerste basisvraagstuk is het verschil van sociale identiteit tussen arme en rijke landen. Bij Nederlanders, Amerikanen en bewoners van rijke landen in het algemeen zijn in sterke mate individualistisch. Bij arme landen is vooral de groep of familie belangrijk. Het is een wij-cultuur in tegenstelling tot de ik-cultuur bij veel westerse landen.. In een individualistische samenleving is de norm dat voor iedereen in een land dezelfde regels gelden. Het zou niet uit mogen maken tot welke groep men behoort. De onderlinge banden tussen individuen zijn los: iedereen wordt geacht uitsluitend te zorgen voor zichzelf en voor zijn of haar naaste familie.
In een collectivistische samenleving is dat anders. Voor de eigen groep gelden hier heel andere regels dan voor alle anderen. Hier zijn individuen vanaf hun geboorte opgenomen in sterke hechte groepen, die hun levenslang bescherming bieden in ruil voor onvoorwaardelijke loyaliteit. In een collectivistische samenleving gaat de persoonlijke relatie voor de taak. Eerst moet deze relatie opgebouwd worden.
In een individualistische samenleving gaat de taak voor de persoonlijke relatie. In Suriname geldt dus: x93Je bent niet wie je bent, maar wie je kentx94. De verschillen in individualisme en collectivisme zijn misschien wel de grootste bron van culturele misverstanden in onze wereld.
Op de schaal van 100 staat nederland op de 4 plaats Nederland (80), de VS op 1 (91). Suriname heeft niet meegedaan in het onderzoek, maar ik vergelijk het met landen in de buurt. In dit geval Venezuela, die op de 50ste plaats staat met 12.
2. Tweede verschil ligt tussen macht-afstand: kleine en grote machtafstand. High x96 low power dit is de mate waarin minder machtige leden in de samenleving hun lagere status aanvaarden en verwachten en accepteren dat de macht ongelijk verdeeld is. Gelijker dan anderen.
In Nederland is de machtsafstand erg klein (38 op de schaal van 100), In Suriname is de machtsafstand hoog. (80) Hier is respect voor ouders een belangrijkere waarde dan het nemen van verantwoordelijkheid. Belgixeb een land naast Nederland is de machtsafstand 65. De machtsafstand kan bij buurlanden al zoveel verschillen.
3. Derde verschil betreft de rol van seksen. In Nederland (14) worden mannen en vrouwen geacht elkaars gelijken te zijn.. Suriname (73) is vooral een masculine cultuur. Maar er zijn ook verschillen binnen bestaande etnische culturen in Suriname. De creolen gaan hier anders mee om dan Hindoestanen. (Zie reader WIN) Een samenleving is masculien als sociale sekse-rollen duidelijk gescheiden zijn: mannen worden geacht assertief en hard te zijn en gericht op materieel succes; vrouwen horen bescheiden en teder te zijn en vooral gericht op de kwaliteit van het bestaan.
De volgende punten worden belangrijk gevonden: a. inkomen: de mogelijkheid veel te verdienen b. erkenning: erkenning als u vindt dat u goed gewerkt hebt c. promotie: mogelijkheden hebben om promotie te maken d. uitdaging: werk dat een uitdaging is en dat persoonlijke voldoening kan geven.
Een samenleving is feminien als sociale sekserollen elkaar overlappen. Zowel mannen als vrouwen worden geacht bescheiden en teder te zijn en gericht op de kwaliteit van het bestaan.
De volgende punten zijn belangrijk: e. chef: een goede werkrelatie met uw directe chef f. samenwerking: collegax92s die onderling goed samenwerken g. woonomgeving: wonen in een omgeving die u en uw eventuele gezin prettig vinden h. zekerheid: de zekerheid zo lang bij de dezelfde werkgever te kunnen blijven als u wilt
4. Vierde verschil is de manier waarop een samenleving omgaat met het vreemde en afwijkende. Wat anders is, is gevaarlijk versus wat anders is, is interessant. Onzekerheidsvermijding is de mate waarin leden van een cultuur zich bedreigd voelen door onzekere of onbekende situaties. Dit gevoel wordt o.a. uitgedrukt in nerveuze spanning en in een behoefte aan voorspelbaarheid: aan formele of informele regels. Denk aan de vele en snelle veranderingen in regelgeving en wetgeving. Alles wordt dicht getimmerd met regels.
In Nederland (53)zijn zowel onzekerheidstolerante, (uncertainty tolerance) bevrijdende stromingen als onzekerheidsvermijdende stromingen (uncentainty avoidance), zoals religieuze zuilen. Ook populistische politiek en media spelen in op angst voor het vreemde. Suriname is nogal een onzekerheidsvermijdend land, waarin angst voor het vreemde of onbekende een belangrijke maatschappelijke factor is. Suriname scoort 76. Onzekerheidsvermijding en angst. We zijn bang voor iets, het is een onbestemd gevoel. Deze angstniveaus kunnen van land tot land verschillen.
Het zou interessant zijn om te onderzoeken hoe de cijfers zijn na 11 september 2001. In landen met een lage onzekerheidsvermijding is het angstniveau relatief laag. Deze landen zijn minder expressief en mensen worden niet geacht hun agressie en emoties uit te leven: opgewonden of luidruchtig gedrag is sociaal niet acceptabel. In deze landen sterven meer mensen aan hartinfarcten, omdat stress niet kan worden ontladen in activiteit en dus moet worden gexefnternaliseerd.
Mensen uit landen met een sterke onzekerheidsvermijding maken een drukke, zenuwachtige, emotionele, agressieve en/of actieve indruk. Een kort lontje? Mensen uit landen met weinig onzekerheidsvermijding maken een stille, ontspannen, onaandoenlijke, beheerste en/of luie indruk Onzekerheidsvermijdende culturen willen niet risico beperken. Zij hebben een hekel aan onduidelijkheid en streven naar een structuur in hun organisaties en relaties die maakt dat gebeurtenissen ondubbelzinnig en voorspelbaar worden. Zij zijn echter wel bereid riskante acties te ondernemen om onduidelijkheid te reduceren., bv. Het aangaan van een gevecht in plaats van rustig af te wachten.
5. Het vijfde basisprobleem betreft korte- versus langetermijnorixebntatie.(long or short-term orientation) .Lange termijn gericht ben je meer bezig met de toekomst, sparen, pensioen en vast werk. Of volharding, gevoel voor status, spaarzaamheid en schaamtegevoel. i.t.t. korte termijn waar men meer gericht is op het heden.: kalmte, evenwichtigheid, bescherming van je gezicht, respect voor traditie en verplichtingen nakomen bij groeten, gunsten en giften. Waarheid of deugd.
Deze dimensie is gebaseerd op antwoorden van een Chinese vragenlijst en is maar in 20 landen gehouden. Dit naar aanleiding waarom de Oosterse landen economisch zo groeiende zijn.. China (118), Nederland ( 44), VS (29), Suriname (??)
De auteurs spreken van een nationale cultuur. Dit om aan te geven wat de mensen van het ene land onderscheidt van de mensen uit een ander land. In Suriname hebben we binnen een nationale cultuur te maken met verschillende etnische culturen die zich van elkaar op vele manieren onderscheiden. Dit onderscheid vind je op alle gebieden en daar krijgen we tijdens vakanties, in het werken met immigranten, het werken in Suriname mee te maken. De crossculturele misverstanden zijn een vaak onderschatte oorzaak van problemen. Wanneer wij niet bewust zijn van onze wederzijdse verschillen, geen kennis vergaren over basale culturele verschillen en geen vaardigheden opdoen om effectief over grenzen heen met elkaar te communiceren en ook niet de wil hebben om dat te doen, zal de wereld er niet op vooruitgaan. We moeten effectief kunnen communiceren met mensen die op een heel andere manier zijn grootgebracht dan wij.
De intellectuele uitdaging bestaat erin de essentie te begrijpen van nationale cultuur: de regels van het sociale spel die over de grens anders zijn. De emotionele uitdaging is in staat te zijn je zelf te verplaatsen in de belevingswereld van iemand uit een ander land. Een zekere LaRay Barna heeft het onderscheid tussen waarneming en interpretatie bij crossculturele communicatie verder uitgewerkt. Er zijn 5 potentixeble obstakels voor communicatie. Want onbewust breng je in iedere situatie je eigen culturele interpretatie kader mee. En de kern van interculturele bewustwording is leren waarneming te scheiden van interpretatie. Om deze obstakels te overwinnen wacht dus met interpreteren totdat je voldoende over een andere cultuur weet. Observeer gedrag, maar probeer er geen betekenis aan toe te kennen.
1. Eerste obstakel is het taalverschil. Ook met Surinamers, die Nederlands spreken, is er een taalverschil in begrip, emotie, de gevoelswaarde van een woord. Taal is veel meer dan het leren van een nieuwe woordenschat en grammatica. Taal omvat ook culturele competentie: weten wat u moet zeggen en hoe, wanneer, waar en waarom u het moet zeggen. Een klein beetje kennis van de vreemde taal kan er voor zorgen dat u zichzelf alleen maar vloeiend belachelijk maakt. Ook kan een woord in xe9xe9n taal verschillende betekenissen hebben in verschillende situaties. Zo ook met humor. Niet iedereen zal de grap begrijpen of neemt het letterlijk.
Manieren om de taalbarrixe8re te verkleinen zijn 1) de taal leren, 2) iemand zoeken die de taal spreekt en die voor u kan tolken en 3) om verduidelijking vragen als u niet precies begrijpt wat iemand zegt.
2. Tweede obstakel is de non verbale communicatie, zoals gebaren, houding en andere manieren waarop we laten zien wat we denken en voelen, zonder te praten. Onze cultuur heeft ons geleerd om d.m.v. onuitgesproken boodschappen te spreken; dit gaat zo automatisch dat we er zelden bij nadenken. Een gesprekspartner kan zijn of haar eigen culturele interpretatie geven aan uw handgebaren, gezichtsuitdrukkingen, houding, kleding, lichamelijke nabijheid of afstand, oogcontact of persoonlijke verschijning. Deze interpretatie kan heel anders zijn dan u bedoeld had.
Manieren om deze non verbale communicatiebarrixe8re te overwinnen zijn 1) ga er niet van uit dat u non-verbale signalen of gedragingen begrijpt, tenzij u bekend bent met de cultuur, 2) vat het non-verbale gedrag van de ander niet persoonlijk op, ook niet als het binnen uw cultuur beledigend is en 3) ontwikkel uw bewustzijn t.a.v. eigen non verbale communicatiepatronen die in andere culturen beledigend zouden zijn.
3. Ten derde vormen stereotypen een belangrijke barrixe8re voor de communicatie tussen verschillende culturen. We proberen mensen in te passen in patronen die gebaseerd zijn op onze ervaringen uit het verleden. We zien vooral wat we willen zien of verwachten te zien en verwerpen mogelijke interpretaties die niet bij onze verwachtingen passen. Als we verwachten dat mensen uit land X onvriendelijk zijn tegen vreemdelingen, zullen we hun gedrag waarschijnlijk zo interpreteren.
Stappen om deze barrixe8re te overwinnen zijn 1) alle mogelijke inspanningen doen om u bewust te worden van uw eigen vooroordelen en stereotypen over culturen waar u mee in aanraking komt, 2) leren over de andere cultuur en 3) het gedrag van de ander interpreteren vanuit zijn of haar culturele invalshoek en uw eigen stereotypen aanpassen, overeenkomstig uw nieuwe ervaringen.
4. Een vierde barrixe8re is de neiging om gedrag van de andere cultuur als goed of slecht te bestempelen, een oordeel te geven op basis van uw eigen culturele vooroordeel.
Manieren om de neiging tot evalueren en oordelen af te zwakken zijn 1) bewaar gepaste afstand, 2) onderken dat u een cultuur (of uzelf) niet van de ene dag op de andere kunt veranderen, 3) beoordeel iemand uit een andere cultuur niet aan de hand van uw eigen culturele waarden, zolang u deze persoon en zijn of haar culturele waarden niet hebt leren kennen.
5. De vijfde barrixe8re is de grote hoeveel stress die vaak gepaard gaat met interculturele interactie. De zaken lopen anders dan jij wenst of wilt. De verwachtingen komen niet uit of alles gaat langzamer. Dit kan stress opleveren.
Manieren om deze stress te verminderen zijn 1) de ambiguxefteit accepteren van crossculturele situaties, waarin u niet zeker weet wat anderen van u verwachten of wat u van hen kan verwachten. 2) werk eraan om andere interculturele barrixe8res te verminderen en 3) wees vergevingsgezind t.o.v. anderen en van uzelf en gun uzelf als anderen het voordeel van de twijfel.
Bij interculturele ontmoetingen is er dus sprake van verschillende filters die ons ervan kunnen weerhouden goed te begrijpen wat anderen proberen over te brengen en anderen belemmeren in hun begrip van ons. Die filters zijn onze neiging om gedrag te interpreteren en te beoordelen voordat we het begrijpen en onze neiging om groepen mensen te stereotyperen en ze maken het ons onmogelijk om gedrag juist te interpreteren.
Als we luisteren of kijken, is de oplossing te proberen het bereik van onze interpretatie te vergroten, te observeren en onze interpretatie (wat we denken) en ons oordeel (wat we voelen) uit te stellen en in geval van twijfel om verduidelijking vragen. Als we spreken moeten we ervoor zorgen dat we de bedoeling achter onze woorden verduidelijken en controleren of onze boodschap goed is overgekomen. In ieder geval moeten we voorbereid zijn op verrassingen. Als deze voorzorgsmaatregelen niet succesvol zijn kan er een cultuurschok ontstaan.
Cultuurschok. Als twee of meer mensen uit verschillende landen bij elkaar zijn en er ontstaat een misverstand, noemen we dat een cultureel misverstand. Als een degelijk misverstand escaleert noemen we het een cultuurbotsing, wat regelmatig gebeurt in internationale handel en diplomatie.
Hofstede omschrijft het als volgt: als mensen langere tijd deel uitmaken van een vreemde cultuur, kan dit leiden tot een toestand van frustratie die wel cultuurschok genoemd wordt.
Wat is een cultuurschok? Een cultuurschok is een zeer persoonlijke ervaring, die voor geen twee mensen of in geen twee situaties hetzelfde is. Een cultuurschok is het proces van eerste aanpassing aan een onbekende cultuur. Het is een plotselinge onderdompeling in een algehele toestand van onzekerheid, waarbij de persoon niet weet wat er van hem of haar wordt verwacht of wat zij van anderen kan verwachten. Het kan zich voordoen in iedere situatie waarin iemand gedwongen is zich aan te passen aan een onbekend sociaal systeem, waarin dingen die hij of zij eerder heeft geleerd, niet langer van toepassing zijn. Dit hoeft niet altijd een ander land te zijn. Het kan ook een nieuwe school, stad, organisatie of familie zijn.
Er zijn ten minste 6 indicatoren die aangeven dat iemand een cultuurschok ervaart.
1. Bekende aanwijzingen hoe anderen geacht worden zich te gedragen ontbreken, of de bekende aanwijzingen hebben een andere betekenis.
2. Waarden die als goed, wenselijk, mooi en waardevol beschouwt worden, worden door de ontvangende cultuur niet gerespecteerd.
3. De betrokkene voelt zich gedesorixebnteerd, gespannen, gedeprimeerd of vijandig
4. De betrokkene is ontevreden met de nieuwe manieren van doen
5. Sociale vaardigheden die altijd werkten, lijken niet langer te werken
6. Het gevoel bestaat dat deze vreselijke, zeurende cultuurschok nooit meer weg zal gaan.
Fasen in een cultuurschok
Een cultuurschok wordt vaak beschreven als een aantal fasen die iemand doormaakt. Dit zijn de fasen:
1. Idylle. Stadium waarin degene die net aangekomen is, de nieuwsgierigheid en opwinding voelt van een toerist, terwijl zijn of haar identiteit nog thuis geworteld is.
2. Desorixebntatie. Deze fase betekent de desintegratie van vrijwel al het bekende. De persoon wordt overweldigd door de eisen die de nieuwe cultuur aan hem of haar stelt en wordt in de nieuwe omgeving overspoeld met stimuli. De persoon voelt zich gedesorixebnteerd en ervaart schuldgevoel en het gevoel persoonlijk tekort te schieten.
3. Prikkelbaarheid en vijandigheid. Men ervaart boosheid en wrok tegen de nieuwe cultuur omdat deze problemen heeft veroorzaakt en minder goed werkt dan de oude, bekende manier van doen.
4. Aanpassing en integratie: De integratie van nieuwe aanwijzingen en een groeiend vermogen om in de nieuwe cultuur te functioneren. Men ziet steeds meer zowel de goede als de slechte elementen in beide culturen.
5. Biculturaliteit. In deze fase voelt de persoon zich volledig op zijn gemak in zowel de oude als de nieuwe cultuur. Er zijn eigenlijk maar weinig mensen die door de aanpassings – en integratiefase heen komen. T
och moeten we culturen integreren als we in een multiculturele wereld willen functioneren. Suriname heeft verschillende etnische groepen, zoals Creolen, Hindoestanen, Javanen, Chinezen die allemaal verschillende culturele achtergronden hebben. Het wil dus niet zeggen dat een Hindoestaan hetzelfde reageert als een Creool. Dit maakt dat we ons moeten verdiepen in de verschillende culturele achtergronden van alle etnische groepen.









